Yết can nhi khởi (揭竿而起)

Yết can nhi khởi (chữ Hán: 揭竿而起, bính âm: jiēgān érqǐ, Hán-Việt: Yết can nhi khởi) nghĩa đen là 'giơ sào gỗ chặt gậy gộc làm cờ đứng lên'. Đây là điển cố miêu tả cuộc khởi nghĩa Đại Trạch Hương của **Trần Thắng** (陈胜) và **Ngô Quảng** (吴广) chống lại bạo chính nhà Tần năm 209 TCN – cuộc khởi nghĩa nông dân đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.

1. Xuất xứ Văn bản

Xuất hiện trong bài văn bất hủ Quá Tần luận của Giả Nghị thời Hán và Sử ký · Trần Thắng thế gia.

2. Diễn biến Điển tích Lịch sử

Năm 209 TCN, 900 nông dân nghèo bị chính quyền Tần cưỡng bách đi trấn thủ biên giới Đại Lương. Khi đến làng Đại Trạch Hương thì gặp mưa lớn ngập đường không thể đến đúng hạn. Theo bạo luật nghiêm khắc của nhà Tần, trễ hạn đều bị xử chém đầu.

Trong thế đường cùng, hai thủ lĩnh Trần Thắng và Ngô Quảng quyết định vung tay khởi nghĩa. Trần Thắng hô to câu nói bất hủ thức tỉnh muôn dân: 'Vương hầu tướng tướng ninh hữu chủng hồ!' (Vương hầu, tướng tướng lẽ nào có giống sẵn!). Do không có vũ khí quân trang, họ **chặt cành cây làm gậy gộc binh khí (yết can), chặt ngọn tre làm cờ**, xướng xuất cuộc khởi nghĩa. Toàn thiên hạ khổ vì bạo Tần hưởng ứng rầm rộ, châm ngòi cho sự sụp đổ của triều đại nhà Tần.

3. Ý nghĩa Biểu tượng

Thành ngữ trở thành biểu tượng vĩnh hằng ngợi ca **tinh thần quật khởi của nhân dân lao động nghèo khổ đứng lên chống lại sự áp bức bạo ngược**.