Phụ kinh thỉnh tội (负荆请罪)

Phụ kinh thỉnh tội (chữ Hán: 负荆请罪, bính âm: fùjīng qǐngzuì, Hán-Việt: Phụ kinh thỉnh tội) nghĩa đen là 'cởi áo vác cành cây gai đến xin chịu phạt'. Đây là điển cố lịch sử cực kỳ cảm động thời Chiến Quốc giữa danh tướng Liêm Pha (廉颇) và đại thần Lại Tương Như (蔺相如) nước Triệu, trở thành biểu tượng kinh điển cho lòng dũng cảm nhận lỗi và tinh thần đặt lợi ích tổ quốc lên trên thù hận cá nhân.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép trong Sử ký · Liêm Pha Lại Tương Như liệt truyện của Tư Mã Thiên.

2. Diễn biến Điển tích

Lại Tương Như nhờ lập công lớn trong hai sự kiện 'Hoàn bích quy Triệu' và 'Hội Mẫn Trì' (ép vua Tần gõ phẫu) nên được vua Triệu phong làm Thượng kh卿 (chức quan cao hơn Liêm Pha). Tướng quân Liêm Pha bất bình nói: 'Ta xông pha sa trường lập chiến công máu mủ, Tương Như chỉ nhờ khua môi múa mép mà xếp trên ta. Ta gặp hắn nhất định sẽ làm nhục!'.

Lại Tương Như biết chuyện liền chủ động né tránh: giả bệnh không đi chầu, khi đi đường thấy xe Liêm Pha từ xa liền cho xe rẽ vào ngõ hẻm ẩn nấp. Gia nhân của Tương Như cho rằng ông hèn nhát, Tương Như ôn tồn giải thích:

'Sức mạnh của vua Tần ta còn không sợ, lẽ nào lại sợ Liêm tướng quân? Nước Tần sở dĩ không dám đánh Triệu vì Triệu có ta và Liêm tướng quân. Nay hai hổ tranh nhau, tất không cùng sống. Ta né tránh Liêm tướng quân là vì đặt việc nước lên trước, thù riêng lên sau!'

Câu nói đến tai Liêm Pha. Vô cùng hổ thẹn và xúc động, Liêm Pha liền cởi trần lưng, vác một cành cây kinh (loại cây có gai nhọn dùng làm roi phạt) tự đi bộ đến nhà Lại Tương Như quỳ xuống xin chịu phạt. Lại Tương Như đỡ Liêm Pha đứng dậy. Hai người kết làm bạn sinh tử (*Kinh thọ chi giao*), cùng nhau phò trợ nước Triệu hùng mạnh.

3. Bài học Nhân sinh

Thành ngữ là bài học vô giá về **lòng dũng cảm nhìn nhận sai lầm của bản thân** và tinh thần đại cục vì sự phát triển chung của tập thể và đất nước.