Kinh Kha thích Tần (荆轲刺秦)

Kinh Kha thích Tần (chữ Hán: 荆轲刺秦, bính âm: jīngkē cì qín, Hán-Việt: Kinh Kha thích Tần) là một trong những điển cố bi tráng và nổi tiếng nhất lịch sử Chiến Quốc, miêu tả chuyến ám sát Tần Vương Doanh Chính (Tần Thủy Hoàng) của tráng sĩ **Kinh Kha** dẫu thất bại nhưng đi vào huyền thoại.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép trong Sử ký · Thích khách liệt truyện và Chiến Quốc sách · Yến sách.

2. Diễn biến Điển tích Bất hủ

Năm 227 TCN, đại quân Tần diệt Triệu, áp sát biên giới nước Yến. **Thái tử Đan** nước Yến quyết định cử nghĩa sĩ Kinh Kha sang Tần ám sát Tần Vương. Để Tần Vương tin tưởng tiếp kiến, Kinh Kha mang theo hai tín vật vô giá: bản đồ vùng đất Đốc Kháng mỡ màu và đầu của hàng tướng Tần là Phàn Ô Kỳ (người đã tự sát hiến đầu cho Kinh Kha).

Khi tiễn Kinh Kha bên bờ sông Dịch Thủy, mọi người đều mặc áo tang khóc tiễn. Kinh Kha nén đau thương, gảy đàn ngâm hai câu thơ bất hủ vang vọng thiên cổ:

'Phong tiêu tiêu兮 Dịch thủy hàn,
Tráng sĩ nhất khứ兮 bất phục hoàn!'
(Gió hiu hắt chừ sông Dịch lạnh ngắt, Tráng sĩ một đi chừ không trở về!)

Lên điện Tần, Kinh Kha dâng bản đồ. Khi cuộn bản đồ mở đến cuối cùng, dủy thủ hiện ra (*Đồ cùng tủy hiện*). Kinh Kha tay trái túm áo Tần Vương, tay phải đâm dủy thủ. Tần Vương giật đứt vạt áo bỏ chạy quanh cột điện. Do quy định không ai được mang vũ khí lên điện, quần thần chỉ biết hô: 'Vua tuốt kiếm sau lưng!'. Tần Vương rút được kiếm dài chém trúng chân Kinh Kha. Kinh Kha phóng dủy thủ trúng cột đá, biết mưu bất thành liền tựa cột cười lớn mắng Tần Vương trước khi bị võ sĩ chém chết.

3. Giá trị Văn hóa

Kinh Kha trở thành biểu tượng vĩnh hằng cho **chí khí lẫm liệt, tinh thần vì nghĩa lớn quên thân** của các anh hùng tráng sĩ Đông Á.