Khai thiên tích địa (开天辟地)

Khai thiên tích địa (chữ Hán: 开天辟地, bính âm: kāitiān pìdì, Hán-Việt: Khai thiên tích địa) nghĩa đen là 'mở trời xẻ đất'. Đây là điển cố thần thoại gắn liền với hình tượng thần **Bàn Cổ** (盘古) sáng tạo ra vũ trụ.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép trong sách Tam Ngũ lịch kỷ của Từ Quy thời Tam Quốc và Sử ký · Tam Hoàng bản kỷ.

2. Diễn biến Thần thoại

Thuở sơ khai, vũ trụ là một khối mịt mùng hỗn độn hình quả trứng. Thần Bàn Cổ sinh ra trong quả trứng hỗn độn đó và lớn lên suốt 18.000 năm. Khi tỉnh giấc, Bàn Cổ dùng chiếc rìu thần bổ đôi khối hỗn độn: Phần khí nhẹ trong vắt bay lên cao tạo thành Trời (Thiên), phần khí nặng đục ngầu lắng xuống dưới tạo thành Đất (Địa) (*Khai thiên tích địa*).

Bàn Cổ đứng giữa chống tay đỡ trời đạp đất. Qua 18.000 năm nữa, trời đặng cực cao, đất đặng cực dày, Bàn Cổ kiệt sức ngã xuống. Thân thể ông hóa thành vạn vật: Mắt trái thành Mặt Trời, mắt phải thành Mặt Trăng, hơi thở thành Mây Gió, tiếng nói thành Sấm Sét, máu thịt thành Sông Biển Đất Đai, xương cốt thành Núi Đồi quặng báu.

3. Nghĩa Mở rộng Đương đại

Thành ngữ dùng để chỉ **những sự kiện lịch sử mang tính vĩ đại bước ngoặt, mở ra một thời đại mới, một kỷ nguyên mới hoặc một công trình chưa từng có trong lịch sử**.