Huyền Vũ môn chi biến (玄武门之变)

Huyền Vũ môn chi biến (chữ Hán: 玄武门之变, bính âm: xuánwǔmén zhī biàn, Hán-Việt: Huyền Vũ môn chi biến) nghĩa đen là 'Sự biến cửa Huyền Vũ'. Đây là điển cố tranh giành quyền lực cung đình đẫm máu lừng lẫy nhất thời nhà Đường diễn ra ngày 2 tháng 7 năm 626.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép chính thức trong Cựu Đường thư · Thái Tông bản kỷ và Tân Đường thư.

2. Diễn biến Điển tích Lịch sử

Sau khi nhà Đường thành lập, **Tần Vương Lý Thế Dân** lập chiến công hiển hách đánh dẹp chư hầu, uy thế chấn động triều đình. **Thái tử Lý Kiến Thành** và **Tề Vương Lý Nguyên Cát** lo sợ bị cướp ngôi bèn liên kết ngầm với phi tần của Đường Cao Tổ Lý Uyên để phế trừ Lý Thế Dân.

Biết tin mưu sát, ngày 2 tháng 7 năm 626, Lý Thế Dân quyết định ra tay trước. Ông đem quân mai phục sẵn tại cửa **Huyền Vũ** (cổng phía Bắc kinh thành Tràng An). Khi Lý Kiến Thành và Lý Nguyên Cát đi qua cổng vào triều, Lý Thế Dân trực tiếp dương cung bắn chết Thái tử Kiến Thành, đại tướng Úy Trì Cung sát hại Tề Vương Nguyên Cát. Ngay sau đó, Úy Trì Cung vào cung ép Đường Cao Tổ Lý Uyên giao binh quyền. Ba ngày sau, Lý Thế Dân được lập làm Thái tử và hai tháng sau lên ngôi Hoàng đế (Đường Thái Tông), mở ra niên hiệu Trinh Quán chi trị rực rỡ.

3. Bài học Đau đớn

Điển cố phản ánh **sự tàn khốc của quyền lực chính trị nơi cung đình** và bài học chiến lược: Trong thế đấu trí sinh tồn, việc ra tay trước để kiểm soát tình hình (*Tiên phát chế nhân*) là chìa khóa định đoạt thắng bại.