Hoàn bích quy Triệu (完璧归赵)

Hoàn bích quy Triệu (chữ Hán: 完璧归赵, bính âm: wánbì guī zhào, Hán-Việt: Hoàn bích quy Triệu) nghĩa đen là 'đem viên ngọc bích nguyên vẹn trả về cho nước Triệu'. Đây là điển cố ngoại giao kinh điển thời Chiến Quốc gắn liền với trí tuệ và lòng dũng cảm phi thường của đại thần Lại Tương Như (蔺相如) nước Triệu.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép trong Sử ký · Liêm Pha Lại Tương Như liệt truyện.

2. Diễn biến Điển tích

Nước Triệu sở hữu viên ngọc bích vô giá Hòa Thị Bích. Vua Tần Chiêu Tương Vương hay tin liền gửi thư cho vua Triệu, ngỏ ý muốn dùng 15 tòa thành để đổi lấy viên ngọc bích. Triệu vương lo lắng: dâng ngọc sợ Tần gạt không giao thành, không dâng sợ Tần đem quân đánh. Lại Tương Như xin nhận sứ mệnh sang Tần.

Đến kinh đô Tần, Tương Như dâng ngọc. Tần vương mừng rỡ chuyền cho phi tần và quần thần xem, tuyệt nhiên không nhắc gì tới việc giao 15 thành. Biết Tần vương giận dỗi bất tín, Tương Như nảy ra mưu trí liền bước lên tâu: 'Trên viên ngọc có một vết nứt nhỏ, thần xin chỉ cho đại vương xem'. Tần vương tin lời giao lại ngọc. Tương Như cầm chặt viên ngọc lùi lại tựa lưng vào cột đá, tóc dựng ngược nổi giận mắng Tần vương lừa gạt, rồi dọa:

'Nếu đại vương bức bách, đầu thần và viên ngọc bích này sẽ cùng vỡ nát vào cột đá này!'

Tần vương sợ ngọc nát bèn xin lỗi, hứa ăn chay 5 ngày lập lễ nhận ngọc. Biết Tần vương chỉ hoãn binh, ngay đêm đó Tương Như cho gia nhân ăn mặc áo thô, giấu viên ngọc bích trốn theo đường hẻm mang ngọc trở về nước Triệu an toàn (*Hoàn bích quy Triệu*). Tần vương dù giận dữ nhưng khâm phục khí tiết của Tương Như nên đành tha cho ông về nước.

3. Ý nghĩa Đương đại

Thành ngữ ngày nay dùng để chỉ việc **bảo vệ và trả lại tài sản, đồ vật quý giá về đúng chủ sở hữu ban đầu một cách hoàn hảo, không sứt mẻ hay hư hại**.