Đào lý mãn thiên hạ (桃李满天下)

Đào lý mãn thiên hạ (chữ Hán: 桃李满天下, bính âm: táolǐ mǎn tiānxià, Hán-Việt: Đào lý mãn thiên hạ) nghĩa đen là 'cây đào cây lý do mình trồng nở hoa kết trái khắp thiên hạ'. Đây là thành ngữ ngợi ca công lao người thầy giáo hoặc người lãnh đạo phát hiện, đào tạo và tiến cử được vô số học trò/nhân tài kiệt xuất cho xã hội.

1. Xuất xứ Văn bản

Chép trong Tư trị thông giám · Đường kỷ và Cựu Đường thư · Địch Nhân Kiệt truyền.

2. Diễn biến Điển tích Lịch sử

Tể tướng lừng danh **Địch Nhân Kiệt** (狄仁杰) thời Võ Châu (Vũ Tắc Thiên) nổi tiếng có tầm nhìn tinh đời trong việc phát hiện và tiến cử nhân tài. Ông đã cất nhắc và tiến cử hàng chục đại thần kiệt xuất cho triều đình (như Trương Giản Chi, Dao Sùng, Hoàn Nhạn範).

Một hôm, đại thần bảo Địch Nhân Kiệt: 'Triều đình hiện nay từ tướng sĩ đến quan lại hầu hết đều là nhân tài do một tay ngài đào tạo và tiến cử, ngài thật có công lớn!'. Địch Nhân Kiệt mỉm cười ôn tồn đáp:

'Thần tiến cử hiền tài là vì quốc gia chứ không vì mục đích cá nhân. Đó là những cây đào cây lý do thần trồng đang nở hoa kết trái khắp thiên hạ vậy!'

3. Ý nghĩa Văn hóa Đương đại

Thành ngữ là **lời tôn vinh quý giá nhất dành cho các thầy cô giáo, các nhà giáo dục** đã cống hiến trọn đời để đào tạo nên nhiều thế hệ học sinh đỗ đạt, thành danh và cống hiến cho đất nước.